PDA

Orijinalini görmek için tıklayınız : İslam Mezhepleri Tarihi Ünite 2



Je Veux
06-12-2013, 16:12
1-Psiko-sosyal faktörler?
-İnsan ve insanın algılama biçimiyle ilgili hususlardır.


2-Mezheplerin ortaya çıkışındaki psiko-sosyal faktörler?
-İnsanın Tabiatı -Nasların Tabıatı
-Farklı din,kültür ve medeniyetlerle olan etkileşimler


3-İnsan tabiatının mezheplerin doğuş ve gelişmesine etkisi?
-İnsanın yapısının diğer insanlardan farklı ve kendine özgü olması,kendisi ve kendisi dışındaki dünyayla ilgili algılama biçimlerini doğrudan etkiler.İnsanın yetiştiği ortam,yaşadığı zamand ilimi,karşılaştığı psiko-sosyal problemler muhatap olduğu insanlar din anlayışının şekillenmesinde etkilidir.Bu durum tek konuda bile farklı yorum biçimleri ve farklılıklar oluşturur.Bu farklılıklar mezheplerin oluşmasında ve gelişmesinde en temel hususslardandır.


***Medine'de farklı din mensublarıyla birlikte yaşama tecrübesine sahip Müslümanların İslam dinini anlama biçimleriyle,çölden gelen bedevilerinki aynı olmamıştır.Bedevilerin sert mizacı algılamalarına tesir etmiş Hariciliğin doğuşuna zemin hazırlamıştır.(Bence sınavda burdan soru çıkabilir)


4-Nasların tabiatının mezheplerin doğusuna etkisi?
-İnsanların nassları(ayet ve hadisler) yorumlamasındaki görüş ayrılıkları mezheplerin doğusuna etki etmiştir.


***Müteşabihat olarak adlandırılan ve ne anlama geldiği tam açık olmayan ayetler farklı yorumların ortaya çıkmasına neden olmuştur.''Allah'ın eli'' ,''Allah'ın yüzü''
''Allah'ın arşa istiva etmesi'' gibi ayetler farklı yorumlara konu olmuştur.


5-'Allah'ın eli'' ,''Allah'ın yüzü'' ''Allah'ın arşa istiva etmesi'' gibi müteşabih ayetleri
zahiri anlamlarıyla yorumlaması hangi mezhepleri ortaya çıkarmış?
-Mücessime ve Müşebbihe


7-Kur'an dan delil getirerek kendi görüşlerini doğrulamaya çalışan mezhepler?
-Hariciler Hz.Ali'yi kötülemek çin deliller getirmeye çalışırken; Şiilerde onu ve diğer imamların üstünlüğünü ortaya koymaya çalışmıştır.


***Son dönemde ortaya çıkan Ahmedilik,Babilik,Bahailik gibi mezheplerde Kur'an a atıfta bulunarak görüşlerini doğrulamaya çalışmışlar.


8-Arap yarımadasının coğrafi konumu?
-Arap yarımadası ,Asya,Afrika ve Avrupa nın kesiştiği noktadadır.Doğuda Basra ve Umman körfezi,batıda Kızıldeniz ve güneyde Hint Okyanusu vardır.
9-Arapyarımadasının jeopolitik konumu?
-Kuzeyinde Bizans imp. , doğuda Sasani dev. , güneyde Yemen ve Habeşistan krallıkları vardı.
10-Bölgedeki diğer dinler?
-Yahudilik, Hristiyanlık, Mecusilik,Putperestlik


11-Farklı din,kültür ve medeniyetlerin mezheplerin doğuşuna etkisi?
-Yeni Müslüman olan kimselerin eski dinlerini terketmelerine karşın,kültürel dokularını ve yaşama şekillerini belirli ölçüde muhafaza etmeleri , farklı algı ve düşünme biçimlerinin oluşmasına yol açtı.Bu farklılaşmalarda zamanlar mezheplerin oluşmasına zemin hazırlamış.


12-Kültür ve medeniyetlerin ''Şii' mezhebi ve İsmailiğin oluşmasındaki etkisi?
-Sasani kültüründeki yarı ilahi,yarı insani kral anlayışı ve Yunan ve Mısır medeniyetlerine ait felsefi birikim Şii mezhebi ve İsmailiğin oluşumunda etkili oluş.
Özellikle Neo-Plotanist ve Gnostik düşünce tesir etmiş.


13-Kültür ve medeniyetlerin ''Hariciliğin'' oluşumundaki etkisi?
-Kabile kültürüne alışık bedeviler için şehir yaşamı ekonomik,siyasi ve kültürel açıdan sorun oluşturmuş şehir hayatına intibak sorunu yaşamışlar.Bu sorunlar zamanla hariciğin doğusuna etki etmiş.


14- ''Mürcie '' Mezhebinin şehirlerde taban bulmasının nedeni?
-Çoğulcu yaşama biçimine alışık olmaları


15-Kültür ve medeniyetlerin ''Mu'tezile'' mezhebinin doğuşuna etkisi?
-İslam dininin son din olması dolayısıyla diğer dinlerden üstün olduğu Müslümanlarca temellendirilmeye çalışılmıştır.Allah'ın sıfatları,Kader,husun-kubuh gibi konularda Yahudi ve Hristiyan din adamlarıyla tartışmalara girmişler.Bu çana Kelam ilmini geliştirmiş ve Mu'tezile mezhebinin doğuşuna etki etmiştir.


16-Diğer dinlerden ilk tercüme faaliyeti ve alanı?
-Emevi halifesi Halid b. Yezid zamanında tıb,kimya,astronomi,astroloji(Calinus un tıb kitabı yunancadan çevrilmiş)


17-İslam düşüncesinin şekillenmesinde etkili olan tercüme kim zamanında ve alanı?
-Abbasi halifesi Memun zamanında Felsefe ve Mantık alanında yapılmış.Bu iş için
Darul -Hikme kurulmuş.


18-Tercüme faaliyetlerinin doğuşuna etki ettiği mezhepler?
-Mutezie ve İsmailiyye




19-Mezheplerin oluşmasında sosyo-politik faktörler?
-Halife Seçimleri -Hz.Osman Dön. Olayları
-Cemel ve Sıffin Savaşları -Tahkim Olayı


20-'Halife Seçiminin' mezheplerin doğuşuna ortam hazırlaması?
-Kur'an ın ve Hz.Muhammed in kendisinden sonraki halifeyi tayin etmemiş olması tartışmaların temelini oluşturmuştur.Bunun nedeni işin Müslümanlara ve olayların akışına bırakılmış olmasıdır.Bu anlaşmazlık ve gerilimler mezheplerin doğuşuna yol açmıştır.


21-Sosyo-politik olayların mezheplerle ilişkisi?
-İmameti nass ve temellendiren Şiiler Hz.Ali dışındaki tüm halifeleri geçersiz saymış
-Hariciler Hz.Osman'ın hilafetinin son 6 yılını ve Hz.Ali'nin hilafetini geçersiz saymış
-Birbirlerine karşı savaşan Müslümanların bu dünyadaki ve ahretteki durumu ; Hariciliğin, Mürcie nin ve Mu'tezile nin iman anlayışına etkide bulunmuş.
-Hz. Osman ın öldürülmesi ,Cemel ve Sıffin savaşlarının Allah'ın taktiri ilemi yoksa Müslümanların hür iradesiylemi ilgili olduğu özelde Cebriyye ve Mu'tezile mezheplerinin doğuşuna neden olmuş.


22-Halife seçimine ilk girişim kimlerden gelmiş ve adyları?
-Ensar Sa'd b.Ubade yi aday göstermiş.(Saide oğulları gölgeliğinde)


23-Ensar Halifeliği neden hakettiklerini düşünüyordu?
-Hz.Muhammed in davetine kulak verdikleri ve Mekkeli Müslümanlara kucak açtıkları için
24-Halifenin seçilişi?
-Hz.Ebubekir ,Hz.Ömer ve Ebu Ubeyde Sakifetü Beni Saide'ye gitmiş ve Mekkelilerin İslamdaki yerine ve Arap kabile geleneğindeki reislik statüsüne vurgu yaparak halifeliği Mekkelilere bırakılması gerektiğini söylemişler.Nitekim Hz.Ebubekir ilk halife olmuştur.


25-Şiiliğin halifeliğe dair görüşü?
-Onlara göre Hz.Muhammed Gadir-i Hum denilen yerde Hz.Ali nin kendisinin varisi olduğunu dile getirmiş ve onun hilafetine işaret etmiştir.Hz.Ebubekir ve sonraki halifeler Hz.Ömer ve Osman bu hakkı gasb etmiştir.


26-Hz.Ebubekir in faaliyetleri?
-Yalancı peygamberleri ve zekat vermeyi red ederek dinden dönen kabileleri bastırmış ilk etabda.Suriyeyi feth etmiştir.
***Ortaya çıkan yalancı peygamberler:Esvedü'l Ansi,Tuleyha b.Huveylid,Secah ve Müseylimetü'l -Kezzab (Sormazlar ama hani soracakları tutar bilgilerimizi tazeleyelim :) )


27-Hz.Ömer in hilafeti?
-Hz.Ebubekir ölmeden işaret ettiği için sorunsuz biat etmişler.İran,Irak,Suriye nin tamamı,Mısır ı feth etmiş.
***Hz.Ebubekir ve Hz.Ömer dön. Istikrar dönemidir.
28-Hz.Ömer in Halife tayin şurasındaki kişiler?
-Hz.Osman,Hz.Ali,Hz.Talha,Hz.Zübeyr,Hz.Sa'd b.Ebi Vakkas,Hz.Abdurrahman b.Avf


29-Hz.Osman ın hilafetinin ilk 6 yılındaki fetihler?
-Azerbaycan,Ermenistan,Kuzey Afrika ,İran ve Horosan feth edilmiş.


30-Hz.Osman dönemindeki ihtilafların sebepleri?
-İkinci 6 yılda fetihlerin durması
-Kur'an ın çoğaltılmasında farklı nüshaların yaktırılması
-Bazı arazilerin devletçe kamulaştırılması
-Yöneticilerin akrabalarından seçilmesi(Ümeyyoğulları-Haşimoğulları çekişmesini alevlendirmiş)
-Diğer halifelerin söz ve uygulamalarıyla uyuşmayan tutumları


*Bunların tümü keyfi değildi,temelinde önemli hassiyetler vardı ancak kışkırtmacıların çalışmaları durumu Hz.Osman ın şehit edilmesine kadar götürmüş.


31-Hz.Osman Dön. Siyasal ve sosyal kargaşanın baş sorumlusu?
-Abdullah b.Sebe (Sebeiyye fırkasının kurucusu)


32-Hz.Ali nin halife seçişmesindeki koşul?
-Hz.Osman ın katillerinin bulunup cezalandırması


33-Cemel Savaşı'nın tarafları ve sonucu?
-Hz.Ali ve Hz.Aişe,Hz.Talha,Hz.Zubeyr arasında olmuş savaş. Sonucunda Hz.Talha, Hz.Zubeyr şehit olmuş Hz.Ali kazanmış ,Suriye dışındaki bütün bölgeler Hz.Aliye biat etmiş.
34-Hz.Ali nin halifeliğini tanımayan?
-Muaviye b.Ebi Süfyan


35-Sıffin Savaşı nın tarafları ?
Hz.Ali ve Muaviye b.Ebi Süfyan arasında olmuştur


36-Tahkim olayı?
-Muaviye nin Amr b.el-As ın önerisiyle mızlakların uçlarına Kur'an ayetlerinin yazılı olduğu sahifeleri taktırarak savaşı durdurması ve Kur'an'ın hakemliğine başvurulmasını
istemesi olayıdır.


***Hz.Ali nin hakemi Ebu Musa sl-Eşari ,Muaviyeninki Amr b.el-As
37-Tahkimin Sonucu?
-Kararlaştırılan sonuca göre Muaviyenin görevden alınması gerekiyordu ancak sonuç açıklanırken Amr b.el-As metne sadık kalmayarak Hz.Ali yi görevden aldığını ve Muaviye yi göreve getirdiğini söyleyince ortalık yeniden karıştı ,netice alınmadı.
Muaviye için siyasi bir kazanım oldu zira Hz.Ali nin ordusuna yenilmekten kurtulmuş oldu.Hz. Ali ni taraftarları ikiye bölündü.


38- Hariciliğin ortaya çıkışı?
-Hz.Ali yi tahkime zorlayanlar bunu yapmakla günah işlediklerini ve tevbe ettiklerini Hz.Ali ninde tevbe etmesi gerektiğini ileri sürmüşler.Hz.Ali yi hakem tayine ttiğinden dolayı küfürle suçlamışlar.'Hüküm ancak Allah'ındır' sloganıyla bu topluluk ayrılıp Haricilik mez. oluşturmuş.


39-Hz.Ali nin Hariciler ile savaşı?
-Nahrevan


40-Hz.Ali yi şehit eden?
-Abdullah b.Mülcem


41-Savaşlar sonucunda ortaya çıkan münakaşalar?
-Katletme gibi büyük günah işleyen Müslümanların dünya ve ahretteki durumu
-Bu olayların Allah ın taktiriylemi yoksa insanların özgür iradeleriylemi olduğu
-İmamet,iman-amelilişkisi,büyük günah,küfür,mürtekibikebire gibi konular