PDA

Orijinalini görmek için tıklayınız : İslam Mezhepleri Tarihi Ünite 1



Je Veux
06-12-2013, 16:11
1-'Mezhep'sözcüğünün türkçedeki anlamı?
-Bir dinin görüş , yorum ve anlayış ayrılıkları sebebiyle ortaya çıkan kollarından herbiridir.


2-Mezhep sözcüğünün kapsama alanı?
-Kolların mensuplarını hep birden belirterek sosyolojik bir oluşumu betimler,hemde çevresinde söz konusu mensubiyetin oluştuğu fikri ve fiili bir sisteme işaret eder.


3-'Mezhep' sözcüğünün dilimizdeki anlam alanı?
-Hanefilik,Şafilik gibi fıkhi-hukuki , Sünnilik Şiilik gibi İtikadi-Siyasi oluşumları kapsar


4-İslam Mezhepleri Tarihi'nin orjinal ismi?
-İlmu Makalati'l-Fırak(Taşköprüzade bu ismi vermiştir)


5-İslam Mezhepleri Tarihi'nin konusu?
-İnanç ve siyaset ekseninde oluşan fırkalaşmalar


6-Siyasi,dini,fikri konulardaki ayrılıklar ne zaman başlamıştır?
-Hz.Muhammed'in vefatından sonra başlamış,hicri 30 'da cemaatleşme ve hizipleşmelere yol açmış.(14 asırdır bu süreç tekerrür eder)


7-İslam mezhepleri tarihinin tanımı?
-Geçmişte ve günümüzde siyasi ve itikadi gayelerle vucut bulmuş İslam düşünce ekolleri denilen beşeri ve toplumsal oluşumların doğdukları ortamı,doğuş sebeplerini , teşekkül süreçlerini,fikirlerini, mensuplarını,edebiyatını,yayıldıkları bölgeleri ve İslam düşüncesine katkılarını temel kaynaklardan hareketle zaman-mekan bağlamında ve fikir-hadise irtibatı çerçevesinde betimleyici metodla ve tarafsız gözle inceleyen bilim dalıdır.


8-Beşeri ve toplumsal oluşumlar ifadesi neye işaret eder?
-Akım ve mezheplerin dayandığı veya ayrıldığı dini yapının ilahi özelliklerini bütünüyle taşımadığına


9-Zaman mekan bağlamı ve fikir-hadise irtibatı ne demektir?
-Bu iki ifade bilim dalının usulüyle ilgilidir.Fikir ve gruplaşmalar çeşitli coğrafi, siyasal,sosyal ve ekonomik şartlar ve zaruretler sonucu ortaya çıkmıştır.Doğru sonuca varmak için bu iki ifade göz önüne alınmalıdır.


10-Betimleyici metod neyi ifade eder?
-Mezhepler Tarihi araştırmacısının tarafsızlığını


11--Mezhepler Tarihi araştırmacısı nasıl olmalıdır?
-Kural koyucu-düzgüsel (normative) değil,betimleyici-tasviri(desriptive) olmalıdır


12-İslam Mezahepler tarihinin amaçları?
-Müslümanların sahip olduğu düşünce biçimini daha iyi anlamak
-Müslümanların toplumsal hertürlü toplumsal verileri üzerinde tespitler yaparak Müslümanlar arasındaki sorunlara çözümler getirebilmek,Dünya barışına katkı sağlamak (Şu dönemlerde Müslüman aleminin çok ihtiyacı var ama çözüm nerde,iyice tımanıyor herşey malesef :( )
-Olup bitmiş hadiselerden yola çıkarak geleceğe ışık tutmak
-Olumlu gelişmelerin tekrar(fikri-kültürel gelişmeler),olumsuzlukların (mezhep kavgaları,söümürüler vb.) tekrar yaşanmaması için tarihten alınması gereken dersleri görünür kılar.
-Objektif bulgularla mezhep ve gruplar arasındaki önyargıları gidermeye çalışarak sağlıklı ve güvenli bir toplumun inşaasına katkı sağlar.


*5.sayfadaki konuları bölümüne bakmanızı tavsiye edrim.


13-İslam mezhepleri tarihi en çok hangi ilimle irtibat halindedir?
-KELAM İLMİ


14-Kelam ilmini açıklayınız
-Kesin deliller kullanmak ve vaki olacak şüpheleri gidermek suretiyle dini inanç esaslarını ispata kudret kazandıran ilim dalıdır.


15-Mezhepler tarihi yazıcılığını ilk başlatanlar kimlerdir?
-Mu'tezile alimlerdir(Kelam usulünüde ilk ortaya koymuşlar)


16-Kelamcılıklarıyla İslam mezhepleri uzmanlıklarını şahıslarında birleştirenler?
-Ehl-i Sünnet in Eş'ari,Abdülkahir Bağdadi,Şehristani alimleridir.


17-Taşköprüzade İlmu Malakati'l-Fırak adlı eserinde Mezhepler Tarihini nasıl tarif eder?
-İlahi akidelere ilişkin batıl mezhepleri kaydetmekle ilgilenen bir ilimdir.


18-Mezhepler Tarihinin Kelam ilmiyle ilişkisi?
-Klasik dönemlerde genellikle 'batıl sayılan mezhepleri red,hak olanı ispat' gayretiyle kullanıldığından Kelam ile sürekli ilişki halinde olmuş ve normatif bir karakter kazanmıştır.


19-Modern mezhepler tarihi araştırmacılarının Kelam ilminden ayıran ?
-Araştırmaları betimleyici bir metodla,hak-batıl ayrımı üzerinde durmadan mezhepleri oldukları gibi anlayıp yorumlamalarıyla Kelam ilminden ayrılır.
20-Mezhepler Tarihi ve Dinler Tarihini muhtevasında birleştiren eser ve yazarı?
-Şehristani'nin el-Milel ne'n-Nihal adlı eseri.


21-İslam kökenli olup bağımsız bir din olan oluşum?
-Bahailik


22-Din Fenomenolojisinin Mezhepler tarihine yardımcı olduğu alanlar?
-Mezheplerin inançlarına ait kavramların ,terminolojik bakiyelerin, geleneklerin, ritüellerin yani fenomenlerin incelenmesinde yardımcıdır.(Tenasüh,hulül,mehdilik,ikrar,takiyye, ric'at,mut'a gibi kavram terminoloji, inanç,mitos,ritüel ve geleneklerin derinlikli olarak anlaşılmasında yardımcıdır.)


23-Din sosyolojisi ile ilişkisi?
-Mezhepler ve dini gruplar sosyal gerçeklikler olduğundan Din Ssyolojisi ile ilgilidir.Mezhebin oluşumu,isim alışı,mezhebe giriş ve mensubiyet,dini grup liderliği ,cemaatsel hiyerarşi,grupsal dayanışma,ekonpmik yardımlaşma,toplu ibadet gibi Mezhepler Tarihinin konusuna giren olgular Din Sosyolijisi tarafından da araştırılır.Sosyolojinin gözlem,anket,görüşme gibi amprik yöntemleri mezhepler tarihçileri tarafından da kullanılır.


24-Din Psikolojisinin konuları?
-Kişinin mezhep ve cemaati ile aynileşmesi,inancında müteassıplaşması,grubundan olmayan diğer mü'm inleri ötekileştirmesi,bazen şiddete yönelmesi,lider karizması,liderin kutsanması,ilahi olduğuna inanılan rüyalar vb. vakılar Din psikolojisinin
konularıdır.


25-'Kerbela' olayının yıldönümü tepkileri hangi bilimin ilgi alanına girer?
-Din Psikolojisi


26-Mezhepler tarihi ve Din psikolojisinin ilişkisi?
-Din Psikolojisi vak'a örneklerini görmek ve bunların belirtilerini bulmak için Mezhepler Tarihi ne başvururken,Mezhepler tarihide liderlik ve mensubiyet davranışlarını anlayarak vak'a ların iç yüzünü anlamak için, Din Psikolojisine başvurur.


27-Mezhepler tarihi ve İslam Tarihi nin ilişkisi?
-Mezhepler tarihi araştırma dökümanlarının önemli bölümünü İslam Tarihi kaynaklarından sağlar çünkü neticede Mezhepler tarihide bir tarih disiplinidir.


*Mezhepler tarihi ile ilişkili diğer bilimler:Etnografi,Folklor,Antropoloji,Siyaset Bilimleri


28-'Makale' sözcüğü hangi manalara gelir?
-Fikir,söz,kanaat,inanç
29-Mezhepler tarihi yazıcılığı nasıl başlamıştır?
-Her grup mensubunun kendi görüşlerini savunması ve diğer görüşleri eleştirmesiyle


30-'Makalat'nedir?
-Her grup mensubunun kendi görüşlerini savunması ve diğer görüşleri eleştirmek için yazılan ve türünün ilk örnekleri olan küçük hacimli eserlerdir.


31-Ashabu'l-makalat nedir?
-Farklı fikir ve düşünceler üzerinde uzmanlığı bulunan ,bunlar hakkında eserler yazan bugünün değişiyle mezhepler tarihçilerini ifade eder.(mezhebin fikirleri tarafında toplanan kimseler içinde kullanılır)


32-Ebu'l Hasan el-Eş'ari İslam Mezheplerini ve onların görüşlerini tanıttığı eserine hangi adı vermiştir?
-İslam a mensubiyeti olanların fikirleri anlamında Makalatü'l-İslamiyyin adını vermiş.


33-Fırka ne anlama gelir?
-Siyasi ve itikadi gayelerle vucut bulan grupları ve kendilerini İslam'a nispet eden dini,felsefi ve siyasi oluşumları ifade eder.


34-Fırka terimi neye dayanır?
-73 fırka hadisine


35-Eser başlığında fırka terimi bulunan eserler ve yazarları?
Nevbahti:Fıraku'ş-Şia(Şii gruplar)
Bağdadi:el-Fark beyne'l-Fırak (Gruplar arasındaki farklar)


36-Fırka (tefrika) sözcüğü neden olumsuz çağrışım yapar?
'Hep birlikte Allah'ın ipine sarılın ayrılmayın'(fırkalaşmayın!) ayeti dolayısıyla.(Al-i İmran 103.ayet)


37-Taşköprüzade bugünkü İslam Mezhepleri Tarihi'ni nasıl tanımlar?
-İlahi akidelere ilişkin batıl mezhepleri kaydetmekle ilgilenen bir ilimdir.


38-Şehristani'nin fırkalaşmış gruplar için yazdığı kitap?
-El-Milel ve'Nihal


39-Milel ve nihal neyi ifade eder?
Milel:Dinlerin görüşleri Nihal(tekili:nıhle): Fırkaların görüşleri


40-Mezhep terimi Mezhepler Tarihi edebiyatında hangi anlamlarda kullanılmıştır?
-Makalenin eş anlamlısı olarak söz kanaat inanç manalarında kullanılmıştır.Mezhep ve cemaatlerin grupsal oluşumlarını değil,düşünce ve inançlarını ifade için kullanılmı ş.
41-Dilbilimci İbn Manzur 'un mezhep kelimesine verdiği anlam?
-Takip edilen itikad


***Arapça'da Fırka somut bir sosyal oluşumu niteler, makale nıhle ve mezheb fikir ve düşünceleri ifade eder.Türkçe de mezhep hem sosyal oluşumu hemde düşünceleri ifade eder.


43-Mezhepler Tarihi araştırmacıları?
-İbn Sa'd,Belazuri,Yakubi,Taberi


44-Biyografi yazarları?
-Buhari,İbn Ebi Hatim,İbn.Kuteybe,İbn. Hallikan,Zehebi,İbn Hacer


45-Mezhep polemiklerini şiir ve belağatlarında kullanan edebiyatçılar?
-Cahız,İbn. Abd Rabbih, İsfehani


46-Mezheplerin müellif ve edebiyatını kaydeden bibliyografcı?
-İbnü'n-Nedim


43-44-45-46 Mezhepler Tarihine başvuru kaynakları ,soru çıkmayabilir ama isim verip hangisi şu alanda ed. dır diye bir soruda sorabilirler diye atlamak istemedim göz aşinalığı olsun yinede :)


47-Mezhepler Tarihi Edebiyatının ilk örnekleri ve yazılış amaçları?
-Batıl kabul edilen görüşleri ret ve hak olan fikirleri ispat için yazılan makalatlardır.


48-İlk makalat örnekleri ne zaman ve kimler tarafından yazılmıştır?
-Hicri ilk iki asırda Hariciler,Mürciiler,Şiiler,Mu'teziler tarafından yazılmış.


49-Sünni alimlerin fazla eser vermemesinin sebebi?
-Dini düşüncenin merkezinde olmaları ,çoğunluğu oluşturmanın sağladığı güven ve Ehl-i Hadis alimlerinin uyguladığı teberra prensibine dayalı boykot


50-Teberra (uzaklaşma) boykotu?
-Karşı mezheptekileri muhatap almama,onlarla oturmama,sözlerini dinlememe, münakaşa etmeme, kitaplarını okumama.


51-Ehl-i Hadisçiler kendi itikadi prensiperini hangi kitaplarla ortaya koymuş?
-Kitabü'l İman ve Kitabü's-Sünen


52-Rey taraftarı olan Mu'tezile alimlerinin gayri İslami akımlarla mücadele etme sebebi?
-Emr-i bi'l-ma'ruf prensibi


53-Bu mücadeledeki yöntemleri?
-Diyalektik argümantasyon yani 'cedel'


54-Farklı din,mezhep,fırka ve mezhebi ekoller hakkında en çok eser verenler?
-Mu'tezile Alimleri


55-Eser veren en önemli Mu'tezile alimleri?
-Cafer b.Harb -Verrak -Cahız -Zurkan -Hayyat -Belhi


56-Assam 'ın reddiyesini kimlere karşı yazmış?
-Devlete karşı silahlı ayaklanmayı onaylayan kimselere karşı


57-Cahız reddiyesini kimlere karşı yazmış?
-İlhamı dini hüküm kaynaklarında n kabul edenlere karşı


58-Zındıkları ve görüşlerini red için kitap yazdıran ilk kişi?
-Abbasi Halifesi el-Mehdi


59-Kime yazdırmış?
-İbnü'l Muk'ad


*Oluşum döneminde yazılan kader,imamet,irca gibi tartışmalı konularda yazılan müstakil küçük hacimli risaleler yazılmış.Bu dönemde Şia,Ehli Sünnet gibi büyük mezhepler oluşumunu daha tamamlamamıştır.


60-Mezhepler Edebiyatının gelişim dönemi ne zaman başlar?
-Hicri 4.asırda


61-Gelişme döneminin özellikleri?
-Eserler oluşum dönemine göre daha hacimli ve sistematik yapıdadır.
-Bu dönemde büyük mezhepler oluşumunu tamamlamış.(Şia,Ehli Sünnet)
-Ehli sünnet reyciliği kelam metoduna yönelmiştir.
-Dönemin müelliflerinin çoğu Sünni kelqamcılardır.
-Yazarlar mezhep tasniflerinde 'yetmiş üç fırka hadisi'ni esas almış.
-Hanefi ve Maturidi yazarlar Mekhul en-Nesefi nin er-Red ale'lBida daki metodunu izleyerek daha muhafazakar normatif ve reddiyeci bir uslup benimsemişler.


62-Eserleriyle İmamiyye Şiasına tarihi meşruiyet kazandırmaya çalışan yazarlar?
-Nevbahti ve Kummi


63-İlk Sünni mütekellimler?
-Maturidi ve Eşari(makalat türü eserler yazmışlar)


64-Eş'ari'nin günümüze ulaşan eseri?
-Makalatü'l-İslamiyyin (maturidininki günümüze ulaşmamış)
65-Eş'arinin Makalatü'l-İslamiyyin eserinin içeriği?
-Kitabın başında makalat yazarlarının tarafgirliklerinden yakınır.
-İlk bölümde mezhepleri ve alt gruplarını tasnif etmiş.
-İkinci bölümde ihtilaflı meseleleri başlıklara taşıyarak merkezli biçimde mezheplerin görüşlerini sunmuş.


66-Makalat geleneğinin daha sistemli eserleri?
-Fırak,milel,nihal başlıklarıyla kaleme alınan eserlerdir.


67-73 fırka hadisi 'nin içeriği?
-Ebu Davut,Tirmizi,İbn Mace den nakledilen hadiste Peygamberimiz ; geçmişte yahudi ve hristiyanların 71 veya 72 fırkaya ayrıldığını,kendi ümmetinin ise 73 fırkaya ayrılacağını,bunlardan birinin cennete ,diğerlerinin ise cemenneme gideceğini haber ver

68-İslam Mezhepleri Tarihi nin en tanınmış eserleri ve yazarları?
-Abdülkadir Bağdadi'nin ; el-Fark beyne'l-Fırak'ı ve Şehristani'nin el-Milel ne'n-Nihali.


69-Bağdadi ve Şehristani eserlerinde kurtuluşa eren fırka olarak anlattıklar mezhep?
-Ehl-i Sünnet ve'l-Cemaat


70-Şehristani'nin eserinin diğer bir özelliği?
-Yahudilik ve Hristiyanlık başta olmak üzere diğer dinler hakkında Dinler ve düşünceler Tarihi kaynağı olarakda hizmet eder.


71-Dönemin yazarlarının uslup özellikleri?
-Eş'ari ve Şehristani objektif ve tarafsızdır,Malati ve Bağdadi Sünnilik zavyesinden mezheplere bakarak normatif ve tenkitçidir.Malati ve bağdadi Mezhepleri 73 fırka hadisine göre sınıflandırmış .


72-Eş'ariyi izleyen İbn.Hazm ın eseri ve özelliği?
-Eseri el-Fasl fi'l Milel 'dir. Eserinde mezhepleri sınıflarken73 fırka hadisinini dikkate almamıştır.


73-Duraklama dönemi ne zaman başlar?
-Hicri 7.asırdan itibaren


74-Duraklama ve taklit döneminin özellikleri?
-Mu' tezile mezhebi düşünce dünyasından çekilmiş
-Harici hareketler etkinliklerini kaybetmiş
-Moğol istilasını izleyen yıllarda edebiyatçılar orjinal eserler üretememiş ufak değişikliklerle eski eserleri taklit etmiş
-73 fırka hadisi yine ana eksende
-Osmanlı dön. Yazarlarından İbn Kemal ve Birgivi Hanefi-Maturidi geleneğini takip etmiş ;Sunguri ve Sırrı Giridi , Bağdadi ve Şehristani gibi Eş'ariyi takipe tmiş.
-Osm. Müderrisleri Fahreddin Razi nin ekolünü takip etmiş.
-Rafizilik,Nakşilik,Kadirilik yaygınlık kazanmış.
-Batınilik ile mücadele edilmiş.


75-Fahreddin Razi nin Osm.da ders kitabı olarak okutulan eseri?
-İtikadatü Fraki'l-Müslimin ve'l Müşrikin


76-İtikadatü Fraki'l-Müslimin ve'l Müşrikin eserinin içeriği?
-73 fırka hadisi merkezdedir ancak yenilik olarak mezheplere ilaveten Ahvalü's Süfiyyebağlığıyla sapkın altı tasavvufi akımı sıralamış haklarında bilgi vermiş.
(Şirvani ve Akkirmani aynı uslubu takip etmiş)


77-Rafizilik nedir?
-Safavi devletinin resmi mez. Olan İmamiyye Şiiliğine hemde Safavilerin etkisindeki Anadoludaki Kızılbaş-Alevi zümrelere karşı suçlamacı ve dışlamacı söylemdir.


78-Nakşiliğin. kurucuları ve görüşü?
-Kurucuları İmam Rabbani ve Mevlana Halid Bağdadi dir.Hak mezhep ve kurtuluşa eren fırka olarak Ehl-i Sünnet ve'l Cemaat i vurgular.


79-Kadiriliğin kurucusu ?
-Abdülkadir Geylani


80-Abdülkadir Geylani nin kitabı ve kitabın içeriği?
-el-Gunye . Kitapda 73 fırka hadisi çerçevesinde güçlü bir Ehl-i Sünnet-Ehl-i Bidat ayrımı yapılmış.


81- 2.Meşrutiyet sonrası dönemdeki önemli gelişme?
-İslam Mezhepleri Tarihi medreselerde ; ilk önce Milel ve Nihal adıyla Dinler Tarihi ile birlikte ders müfredatına alınmıştır.


82- 1913 de İmam Hatip yetiştirmek için kurulan okullarda hangi adla okutulmuş?
-Mezahib-i İslamiyye ve Turuk-i Aliye ismiyle Tasavvuf tarihiyle birlikte okutulmuş.


83- Mezahib-i İslamiyye ve Turuk-i Aliye derslerinin muallimi?
-Haydarizade İbrahim efendi




84-Darul Hilafeti'l Aliye Medresesindeki dersin muallimi?
-Mahmud Esad Seydişehri


85-Cumhuriyetin ilk yıllarında Mezhepler Tarihini nerde ve kimler okutmuş?
-Daru'l Funun da İlahiyat Fakültesinde Yusuf Ziya Yörükan ve Şerafeddin Yaltkaya okutmuş.(Yörükan Türk Dinleri ve Mezhepler Tarihini enstütü kapanana kadar okutmuş.(1936))


86-İlahiyat Fakültesi neden İslam Tetkikleri Enstütüsüne dönüştürülmüş?(1933)
-Öğrenci yokluğundan ( Bu çıkmaz sanırım ama atlamak istemedim çok acı :( öğrenci yokluğundan fakülte kapanmış.Çok şükür ki bu yolda şimdi çok kardeşimiz var :) )


87-Vehhabilik,Ahmedilik ve bazı mehdilik hareketleri hakkında eser yazan ve eseri?
-İsmail Hakkı(İzmirli) bey Yeni İlm-i Kelam eserinde Liyevm Mevcut olan Fırkalarbaşlığında yer vermiş.


88-Durkeim in içtimiyatçı(sosyal pzitivist) metodunu benimseyen?
-Yörükan(Gözlem ve görüşme teknikleriyle bizzat toplum içerisinde mezhepleri tespit etmeye çalışmış)
89-Ankara Üniv. İlahiyat Fakültesinde Mezhepler Tarihi derslerini okutanlar?
-Yusuf Ziya Yörükan,Yaşar Kutluay,Muhammed Tanci,Ethem Ruhi


*1991 de bu disiplin İslam Mezhepleri Tarihi adıyla anabilim dalı olmuş altında ise Klasik İslam Mezhepleri Tarihi ve Çağdaş İslam Akımları bilim dalları oluşmuş.(Bunlarında çıkacağını düşünmüyorum ama geçen sene İslam Sanatları dersinde bir eserin günümüzde bulunduğu yer gibi bir soru vardı hiç çıkmaz dediğim dikkate almadığım bişeydi o yüzen göz aşinalığı olsun yinede)


90-Diğer dillere çevrilen eserler?
-Şehristani'nin el-Milel'i 1850 de Almancaya ;
-İbn Hazm ın el-Fasl ındaki Şii gruplarla ilgili bölüm 1907 de ingilizceye çevrilmiş.
-Eş'ari nin Makalatının 1924 de bir oryantalist tarafından tahkikli neşri yapılmış.


91-Şia üzerindeki araştırmaları hızlandıran olay?
-1979 daki İran devrimi


92-Vehhabilik ve Selefiliği ilgi odağı yapan olay?
-ABD deki 11 Eylül(2001) saldırısı


*Yakın dönemde ayrıca Dürziler,Yezidler,Aleviler,Bektaşiler ve Tahtacılar üzerinde araştırmalarda yayınlanmış, Türkçü ve rasyonist eğilimler sonucu özellikle Maturidi mez. üzerinde durulmuş.


93-Mezhepleri İsimlendirmedeki ve sınıflandırmadaki problemler?
-Birçok mezhebin ismi yapaydır.Batıl 72 fırka sayısına ulaşılmak için küçük gruplar bile mezhep olarak kaydedilmiş.
-İsimlerin bir kısmı muhaliflerce aşağılama kastıyla konulmuş.Ebu Ahvel in takipçilerine Şeytaniyye ,Abdullah b. Cafer Sadık ın takipçilerine Eftahıyye, Gurabiyye,Zemmiyye gibi
-Mu'tezile,Rafıza gibi mezhep isimlerindeki hikayeler
-Mezhep isimlerinin ayet ve hadislerde geçen isimlerle irtibatlandırılması


94-Nizarilik ve Müstalilik mezheplerini neden Müstali İsmaililer ve Nizari İsmaililer olarak ayırmak uygundur?
-Çünkü bu iki mezhep İsmailiyye kökenli olsalarda itikad-amel yönleriyle farklıdırlar.


95-Tarihi okumadaki problemler?
-Sahte Görüntü:Mezheplerin Hz.Peyhamber zamanından beri var olduğu izlenimi
-Çok Sebeplilik:Mezheplerin ortaya çıkmasında tek sebep olduğunun düşünülmesi yanlıştır(mesela ilk çıkış seb. Arap-Fars mücadelesiyle açıklamak)
-Kavramların Tarihselliği:Her kavram ait olduğu tarihin şartları içinde ele alınmalı
-Tarafgirlik ve Çarpıtmalar:(Eş'arininde karşı çıktığı olay)
-Gerçek dışı isnat girişimleri:Kendi kavramlarını Kur'an a isnad etmeleri yada Hz.Peygamberin ağzından kendi mezhepleri lehine hadisler uydurmalar( :( )


96-Din-Mezhep ilişkisi?
Din bir inanan için üst kimlik kabul edilirse mezhep, o inanan için alt kimliktir. Mezhepler beşeri oluşumlardır.İlahi kaynaklı vahyin ve nebevi öğretilerin yorumlanış farklılıklarıdır.Dinin yerine geçemezler.


97-Mezhebin oluşumu?
-Tefrika büyüyüp,sosyalleşir.Kurumsallaşır ve kendi içinde hiyerarşi geliştirir.Alimler ve önderlerce kitaplar telif edilerek literatür meydana gelir.Bu süreçte farklı inanç ve uygulamaları kökleşerek doktrinleşir.Sonuçta cemaat mezhebe dçnüşür.


98- En'am suresi 159.ayetteki'dini parça parça etmek(ferrekü diinehum) ne anlama gelir?
-Dinin itikadi özünü bozmak !


99-Tefrika ve İhtilaf kavramları arasındaki ilişki?
-Tefrika , dinin ve toplumun özündeki bozulmayı ifade ederken;İhtilaf, dinin temel esaslarını kabul etmekle beraber bu esasların mahiyeti üzerinde alternatif düşünceler üretir.İhtilaflar tefrikaya yol açmıyorsa hoş karşılanabilir.
***Hanefi ve Caferi mezhebi arasındaki abdestin alınışı ve namazın rukünlarındaki farklılıklar;İslamın temel esaslarıyla ilgili olmadığından ihtilafs ayılırlar ve hoş karşılanmalıdırlar.
100- 73 fırka rivayetinde cennetlik fırka hakkında peygamberimizin söyledikleri?
Cennetlik grubu fırka-ı naciye yani kurtuluşa erenler olarak vasıflandırmış ve benim ashabımın yolu üzerinde olanlardır demiş,başka bir rivayettede bu grubun çoğunluğu ve bütünlüğü(cemaat) temsil ettiğini belirtmiş.


101-Edebiyatçıların kurtulan fırka nitelemeleri?
Bağdadi,Malati ; Ehli Sünneti, Mekhül en-Nesefi Mürcie mez. ni; Kalhati ibaziyyeyi
Kadı Abdülcebbar Mu'tezile mezhebini kurtulan fırka olarak niteler.


102-Muhammed el-Makdisi nin Ahsenüt-Tekasim adlı eserindeki rivayeti?
-Ümmetim 73 fırkaya ayrılacak tır.Onlardan 72 si cennette; 1 tanesi cehenemdedir.


103-Orta Asya ,Anadolu ve Balkanlardaki dini anlayışın şekillenmesindeki tesir bırakan görüş?
-Necmeddin Kübra tarafından dillendirilen 'Allah a ulaşan yollar ,yaratıkların nefesleri sayısıncadır.


104-Mevlana Celaleddin Rumi nin sözü?
-Biz pergel gibiyiz ,bir ayağımız şeriatta sağlamca durur,ötekicayağımız yetmiş iki milleti dolaşır.
***Hacı Bektaşi Veli ,Yunus Emre de 72 millet kavramını dışlamcı değil kuşatıcı özelliğiyle kullanmıştır.


105- Ehl-i hak ,Ehl-i batıl?
-Mezhepler kendilerini ehli hak;diğerlerini ise ehli batıl olarak niteler.


106-Ehli istikamet , ehli dalalet?
İstikamet doğru yolu ,dalalet ise doğru yoldan sapmayı ifadee der.
Sıratı müstagim=doğru yol dalalet=bid'at
bid'at:Sonradan uydurulan şey.


**Fatihada geçen sıratı müstagim en'am suresindede geçer.


107-Ehli Sünnet , ehli bidat?
-Geniş Müslüman topluluklar Ehli Sünnet; itikadi konularda kendi görüşlerini kabule tmeyen mezhebler ehli bidat(ashabül bida,mübtedia)


108-Ehl-i Heva (Ashabul Ehva) ?
-Sünnetin istikametinden ayrılarak kendi nefislerinin arzu ve isteklerini izleyen,ilahi ve nebevi kaynaklardan uzaklaşarak beşeri düşüncelere tabi olan bidatlara sarılanlar.


109-Ehl-i Furkat , Ehl-i cemaat ?
-Ehli furkat mezheblerde ayrılıkçı fırkalaşma eğilimini, ehli ceaat bütünleşme birlik beraberliği ifade eder.
110-Ehli Kıble ?
-Allah'a ,Kitaplarına,peygamberlerine ve ahirete iman eden ,kıbleye dönerek namaz kılmanın farziyetine inanan kimseleri ifadee der.


***Ehl-i kıble küfür ile suçlanmaması gerektiği hükmü önemlidir.