PDA

Orijinalini görmek için tıklayınız : şimdi sıra irandamı (iran petrol borsası)



atlantik
06-10-2007, 17:03
Irak işgalinin, daha sonra gündeme gelen “Genişletilmiş Ortadoğu Projesi”nin, İran ve Suriye’ye yönelik tehditlerin “enerji bağlantısı” uluslararası alanda odak noktası olmayı sürdürüyor. Daha önce, İran’ın bir petrol borsası açma planlarından bahsetmiştik. İnternetin “derin köşeleri”nde rağbet gören iddia aslında oldukça basit: İran, bir petrol borsası açacak ve bu borsa, ABD Doları ile değil Avro ile işlem yapacak. Merkez bankaları, esas olarak petrol alabilmek için dolar stoklayan birçok ülke bu nedenle rezervlerindeki Avro miktarını artıracak ve dolayısıyla, Amerikan emperyalizminin “küresel egemenliği”nin temel dayanaklarından biri olan ABD Doları’nın egemenliği, sönümlenmeye başlayacak.
“Petrol borsası” aslında bir iddia değil. İranlı yetkililer, birçok kez, böyle bir borsa açma niyetlerini ilan ettiler. İşin “iddia” kısmı, bu borsanın gerçekten “umulan” etkiyi yaratıp yaratamayacağı.
Amerikan The Chronicle gazetesinin yazarı David R. Baker, geçtiğimiz hafta konuyu hafif “gırgıra alan” bir makale yazdı (4 Nisan 2006). Makalede, borsa ile ilgili iddialar “komplo teorisi” olarak niteleniyor, ama bir yandan da, İran’ın, Basra Körfezi’ndeki Kiş adasında bir borsa açmayı planladığı kabul ediliyor.
Baker dalga geçse de, yazdıklarında gerçek payı var. Örneğin, borsanın küresel ekonomide gerçekten etkili olabilmesi için, petrol üreticisi Ortadoğu ülkelerinin, özellikle de Suudi Arabistan’ın işbirliğine ihtiyaç var. Herkesin bildiği gibi bu ülkelerdeki gerici rejimlerin tamamı ABD’ye bağımlı durumda.
Ayrıca, New York ve Londra’daki petrol borsalarının nabzını tutan sermaye kesimlerini, İran gibi bir ülkeye çekmek epey zor. Ne de olsa emperyalist ekonominin en önemli iki merkezi bu kentler ve bu merkezlere “yakın” olmak gerekiyor.
Baker’ın işaret ettiği bir başka gerçek, merkez bankaların sadece petrol gerekçesiyle dolar tutmadıkları. Petrol önemli bir faktör olsa da, merkez bankası kasalarındaki dolarların petrol dışında nedenleri de var. Avro üzerinden ticaret yapan bir petrol borsasının, bu bankaların “Avro’ya hücum etmesine” yol açması, pek olası değil.
Ancak bütün bu olgulardan yola çıkarak, petrol borsasının bir “komplo teorisi”nden ibaret olduğunu düşünmemek gerekiyor. Madalyonun, bir de diğer yüzü var.
22 Mart akşamı, ABD’nin Ortadoğu’daki önemli üslerinden biri olan Katar’da, önemli bir açılış yapıldı. Ortadoğu’nun ilk enerji ticaret merkezi olan “Katar Enerji Kenti”, Batılı “saygın konukların” gözetimi altında, faaliyete geçti.
Milyarlarca dolarlık yatırımla kurulan bu enerji kenti, Uluslararası Ticaret Borsası (IMEX) adı altında kurulan uluslararası enerji alışveriş platformuna ev sahipliği yapacak. Kent, bölgede faaliyet yürüten petrol ve doğalgaz şirketlerinin “her türlü ihtiyacına” yanıt veren bir merkez olmayı hedefliyor. “Enerji kenti”nin en önemli destekçisi, ABD’nin de içinde yer aldığı küresel bir konsorsiyum olan “Gulf Energy”. Ama bununla kalmıyor; Microsoft’tan Chevron’a kadar birçok Amerikan tekelinin desteğini elde etmiş durumda. En önemlisi, bu merkez, enerji alanında “standart” olan ABD Doları üzerinden ticaret yapacak.
Katar Enerji Kenti, birçok kesim tarafından İran’ın borsa planlarını “suya düşürmeyi” amaçlayan bir proje olarak ortaya atıldı. Gerçekten de, “Böyle bir merkez açmak, uluslararası sermaye ve ABD hükümetinin aklına bugüne kadar neden gelmemişti?” sorusu, yanıtlanmayı bekliyor.
İran’ın bir petrol borsasını kurma hedefinin gerekçesi, oldukça basit ve makuldü: Dünya petrol arzının yüzde 60’ı, doğalgaz arzının yüzde 25’i Basra Körfezi ülkeleri tarafından karşılanırken, bu işin merkezi neden New York veya Londra olsun?
Öyle görünüyor ki ABD, bu soruya, “Alın size bölgesel bir merkez” diyerek yanıt veriyor. Dolayısıyla, İran petrol borsası planlarının zora girmesi muhtemel. Ancak İran Ekonomi ve Maliye Bakanı Davud Daniş Caferi, nisan ayı başında yaptığı açıklamada, borsayı açmakta ısrarlı olduklarını belirtti. Çünkü İranlı yetkililer, bu borsanın sadece “işlem kolaylığı”ndan ibaret olmadığını, ABD, Rusya, Çin ve Avrupalı emperyalistler arasındaki ekonomik-politik çekişmenin kilit arenalarından biri olmaya aday olduğunu iyi biliyor.

sirmuzzy
20-10-2007, 00:57
iran harekatı rafa kalkmış durumda abd için

çükü biz ıraka qirebiliriz